حجت الاسلام عماد: توازن بين كميت و كيفيت يك اصل اجتناب ناپذير است

بر بنده فرض است كه از زحمات آقاي سماوات در طول اين دو سال تشكر كنم. ايشان فعاليت و ارتباط خوبي با معاونت ستاد حوزه هاي علميه داشتند، ودر جلسه شوراي عالي حوزه‏‏‏‏‌‏‏هاي علميه استان تهران هم از ايشان قدرداني كردم. و نيز از همه معاونان پژوهش مدارس استان تهران هم كمال تشكر و قدرداني دارم به خاطر حجم کار قابل توجهي كه شده است.
پژوهش پديده‏‏‏‏‌‏‏‏‏‏‏‌‏‏اي خفته و غيرفعال بوده كه با تلاش و زحمت مضاعف دوستان زنده و فعال شده است. نرخ رشد كمي وكيفي پژوهش در استان قابل توجه و ارزشمند است. بخصوص رشد كمي كه در فعاليت‏‏‏‏‌‏‏هاي پژوهشي مدارس نمود بيشتري دارد. و اين توجه را بايد دوستان داشته باشند كه اين فرصت تبديل به تهديد نشود. كميت بيش از حد فعاليت‏‏‏‏‌‏‏ها ممكن است به كيفيت كار پژوهش لطمه بزند. توازن بين كميت و كيفيت يك اصل اجتناب ناپذير است. اين وظيفه دوستان در معاونت مدارس است كه نيازمندي‏‏‏‏‌‏‏ها، الگوها، موضوعات.... را بايد تحت يك نظام و تحليل علمي از طريق معاونت پژوهش استان بررسي كرده و دائما آنها را راهبري و مديريت كنند. از اين زمان به بعد بايد رويكرد معاونت‏‏‏‏‌‏‏ها، كيفي باشد و بايد روي آن برنامه‏‏‏‏‌‏‏ريزي بكنند.
از ديگر نكاتي كه بايد گفته شود اين است كه معاونت پژوهش لازم است نوع فعاليت خود در سطح مدارس علميه را مشخص كند. اين نوع فعاليت‏‏‏‏‌‏‏ها با چه رويكردي، با چه برنامه‏‏‏‏‌‏‏هايي، و با چه با ويژگي‏‏‏‏‌‏‏هايي بايد انجام داد. همواره بايد بين طاقت و تكليف را رعايت كنيم. پژوهش در سطح حوزه‏‏‏‏‌‏‏هاي علميه در سطح يك، فرهنگ سازي است. يعني ما بايد بتوانيم فرهنگ و روحيه پژوهش را در بين طلاب تقويت كنيم. درهمين سطح ما بايد آموزش و مهارت پژوهش را نيز در بين طلاب ترويج كنيم. در سطح دوم، تمرين فعاليت‏‏‏‏‌‏‏هاي پژوهشي و ارتقاء آن در دستور كار بايد قرار بگيرد. پژوهش در سطح سوم، فعاليت علمي ترويجي در پژوهش است. و سطح چهارم، فعاليت علمي پژوهشي در سطح پژوهش است. اين فرايند حتما بايد تابلوي كار ما قرار بگيرد. اگر بيش از حد در يك سطح كار شود امكان دارد خودباوري كاذب صورت بگيرد و عملا ما را از رسيدن به چشم‏‏‏‏‌‏‏اندازها باز دارد.
نكته بعدي بحث پختگي پژوهش و تحقيق است. در كار پژوهش نبايد عجله كرد. گاهي براي چاپ و انتشار يك اثر نياز به چندين سال زمان است. بوده‏‏‏‏‌‏‏اند در همين حوزه كساني كه در جواني تحقيقاتي كرده بودند ولي چندين سال اقدام به انتشار آن نكرده بودند. بعد از گذشت چندين سال و پخته شدن بحث، اقدام به نشر آن كرده بودند. اين را بايد جدي گرفت و از كارهاي سطحي بايد اجتناب نمود.
و مهمترين موضوع بحث پژوهش اساتيد است. معاونين علاوه بر اينكه خود داراي كارهاي پژوهشي هستند و طلاب را در اين راه راهنمايي مي‏‏‏‏‌‏‏كنند، بايد اساتيد در حوزه را به كارهاي پژوهشي تشويق و ترغيب كنند. يكي از انتقادات ما، عدم پژوهش اساتيد است. استادي كه حكم تدريس مي گيرد و شروع به تدريس مي‏‏‏‏‌‏‏نمايد تا بالاترين سطح به كار تدريس مشغول است ولي هيچگاه در مورد موضوع درس خود پژوهش نكرده است. در اين مورد دانشگاه از ما جلوتر است. يك استاد دانشگاه زماني كه به تدریسي مشغول مي شود براي ارتقاء رتبه علمي خود در دانشگاه بايد هر چند وقت يك بار يك مقاله پژوهشي توليد كند و اگر بعد از مدتي اين كار را نكند از تدريس در دانشگاه محروم مي‏‏‏‏‌‏‏شود. نگاه به پژوهش بايد اينگونه باشد كه تمام اساتيد ما بتوانند تحقيق و پژوهش كنند. معاونت استان در سال جاري حتما باید به این سمت حرکت کند و اگر نشد براي سال 91 بايد اين رويكرد را اتخاذ كند.
* بخشی از سخنرانی ایشان در نشست معاونین پژوهش استان تهران-تیرماه 90